اخلاق و رفتار ائمه (ع) بهترین الگوی انتظار
ساعت ۱٢:٢٩ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٧ تیر ۱۳٩۱ : توسط : شما

اخلاق و رفتار ائمه (ع) بهترین الگوی انتظار

حجت الاسلام و المسلمین دکتر صادقی گفت: بهترین منتظر آن است که اخلاق و رفتار ائمه (ع) را الگوی خود قرار دهد و آنگونه که آنان خوسته‌اند عمل کند.

به گزارش گروه تأمین اخبار و اطلاعات علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، به مناسبت میلاد پربرکت منجی عالم بشریت حضرت مهدی (عج)، با حجت الاسلام و المسلمین دکتر مصطفی صادقی، پژوهشگر مهدوی و استاد دانشگاه در موضوع مهدویت به گفت‌وگو نشستیم که حاصل آن چنین است.


آیا می‌توان ادواری تاریخی برای گرایش به مهدویت برشمرد؟

به نظرم نمی‌توان چنین کرد. از صدر اسلام و پس از رسول خدا (ص) پیوسته افرادی به عنوان مهدی (عج) ظهور کرده یا درباره آنها ادعای مهدویت شده است. البته در زمان‌هایی که سخت‌گیری و ظلم بر مردم بیشتر بوده، نیاز به منجی هم بیشتر احساس شده و موضوع مهدویت بیشتر طرح شده است.

کارکردهای مهدویت برای تشیع چه بوده است؟

گذشته از آنکه امید و انتظار به آرمان شهر، حیات شیعه را تضمین کرده است، تحرک و جنب و جوش، پیوسته شیعه بلکه مسلمانان را علیه ظلم حاکمان برانگیخته است. همچنین همراهی با کسانی که به عنوان نجات‌بخش قیام کرده‌اند، از کارکردهای مهدویت است. در بسیاری از قیام­های شیعی که به ویژه در عصر حضور ائمه (ع) رخ داد، سخن از کسی است که خود ادعای مهدویت داشته یا دیگران او را مهدی (عج) تصور کرده‌اند.

به عقیده شما نقش مهدویت در تشیع اثنا‌عشری چیست؟

روشن است که به عقیده شیعه دوازده امامی، آخرین حجت الهی که همان دوازدهمین امام است، مهدی (عج) است. اما در مذاهب دیگر اینطور نیست و یکی از اختلافات مهم مذاهب بر سر همین موضوع است. شیعه مهدی (عج) را فقط یک نفر می‌داند که امام دوازدهم و فرزند امام عسکری (ع) است، اما بسیاری از مذاهب اسلامی، مهدی (عج) را منجی عام می‌دانند و گاهی او را فرد مشخص از اهل بیت (ع) قلمداد نمی‌کنند.

آیا آموزه‌های مهدویت با آموزه‌های شیعه جعفری متفاوت است؟

همانطور که اشاره شد، مهدویت بخشی از آموزه‌های تشیع جعفری است. بنابراین تفاوت در اینجا معنا ندارد. بله اگر منظور پیرایه‌ها و خرافات و تحریفاتی است که نسبت به این موضوع ایجاد شده است، نمی‌توان و نباید آن را به تشیع ناب نسبت داد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، چه رویکردهایی نسبت به آموزه مهدویت صورت پذیرفته است؟

شاید بتوان گفت فهم از انتظار و ظهور تغییر کرده و معنای بهتری یافته است، اما باز هم باید علمی‌تر شود. قدری از شعارهای کم محتوا کاسته شود و در تعامل با دیگر مسلمانان، تفهیم صحیح مهدویت شیعی، به طرز عالمانه برای آنان تبین گردد.

 

برای منتظرین آن حضرت چه ویژگی‌ها و شرایطی در روایات و سخنان ائمه معصومین (ع) آمده است و یک منتظر واقعی در شرایط کنونی چه وظیفه‌ای دارد؟

به نظر می‌رسد بهترین منتظر آن است که اخلاق و رفتار ائمه (ع) را الگوی خود قرار دهد و آنگونه که آنان خوسته‌اند عمل کند. ائمه معصومین (ع) و شخص امام زمان (عج) از ما عمل به قرآن و سنت قطعی و رفتار عقلانی را خوسته‌اند. اعتدال و میانه روی که در جای جای دستورات و معارف اسلامی دیده می‌شود و توصیه شده است، می‌تواند از وظایف مهم منتظر واقعی به شمار رود.

منشأ انحرافات در آموزه مهدویت را در چه می‌دانید و برای مقابله با این انحرافات چه اقداماتی باید انجام شود؟

جهالت عده‌ای از یک سو و دنیاطلبی کسانی که از جهل آنان استفاده می‌کنند بخشی از علل انحراف است. خرافات و فهم اشتباه یا ناقص از دین که همان جهالت است هم به این مقوله کمک می کند. طبیعی است جهالت جز با علم آموزی و معرفت صحیح برطرف نخواهد شد. منظور این نیست که فقط به علم ظاهری و آموختن اصطلاحات توجه شود، بلکه باید به آموخته‌ها عمق داد. تعصب و پافشاری بر آنچه گاهی علم و حقیقت تصور می شود، نوعی دیگر از جهالت است. باید حقیقت مهدویت را که همان آموزه­های قطعی قرآن و سنت است، تبیین نمود تا از انحراف در این مسیر که همراه با خرافه و کج­فهمی از دین است، دوری شود.

یادآور می‌گردد، حجت الاسلام و المسلمین دکتر مصطفی صادقی در سال 1348 در شهر کاشان دیده به جهان گشوده و در سال 1362 با اتمام تحصیلات در مقطع راهنمایی، وارد حوزه علمیه کاشان شد و تا سال 1366 که برای ادامه تحصیل به قم مراجعه نمود، در این شهر علم آموزی کرد.

وی در کنار تحصیل علوم حوزوی، به تحصیل علوم دانشگاهی نیز روی آورد و اولین کتاب خود را با نام «فهرست المقالات التاریخیه» در سال 1380 منتشر کرد. همچنین «پیامبر و یهود حجاز»، «تحلیل تاریخی نشانه‌های ظهور»، «دولت‌مردان شیعه در دستگاه خلافت عباسی»، «گزیده کتاب‌شناسی تاریخ تشیع»، «کاشان در مسیر تشیع» و «شرح غم حسین (ع)، ترجمه تحقیقی بخش اصلی مقتل خوانی» دیگر کتب منتشر شده از این پژوهشگر است.

این استاد دانشگاه تاکنون تعداد 23 مقاله علمی پژوهشی از جمله «الفتن ابن حماد قدیمی‌ترین کتاب در مهدویت»، «سفیانی و مدعیان تاریخی»، «تأملی در روایت‌های علائم ظهور»، «سرفصل‌هایی از دانش‌نامه سیره نبوی»، «ارزشهای اخلاق در نهضت حسینی»، «خطبة البیان و خطبه‌های منسوب به امیر مؤمنان (ع)»، «یهود در کتاب الصحیح»، «رفتار پیامبر (ص) با دیگر ادیان» و... را به رشته تحریر درآورده است.